Hæstiréttur: Þótt nýi krúnufaraldurinn hafi ekki brotist út í Bosníu og Hersegóvínu þarf samræmda viðbrögð til að koma í veg fyrir spillingu í tengslum við alþjóðlega aðstoð.

Inzko sagði að Bosnía og Hersegóvína væri nú stödd mitt í nýju kórónaveirufaraldrinum árið 2019. Þótt það sé of snemmt að framkvæma ítarlega úttekt, virðist landið hingað til hafa forðast útbreiddar faraldra og mikið manntjón sem önnur lönd hafa orðið fyrir.

Inzko sagði að þótt stjórnmálaeiningarnar tvær, Bosnía og Hersegóvína, og Bosníu-Serba-einingin, Republika Srpska, hafi gripið til viðeigandi aðgerða snemma og lýst yfir vilja sínum til að vinna með ríkjunum, hafi þeim ekki tekist að lokum. Það virðist sem viðeigandi samræmingarkerfi hafi verið komið á fót til að bregðast við faraldrinum og það hafi ekki enn verið sett af stað þjóðaráætlun til að draga úr efnahagslegum áhrifum.

Inzko sagði að í þessari kreppu hefði alþjóðasamfélagið veitt fjárhagslega og efnislega aðstoð á öllum stjórnsýslustigum í Bosníu og Hersegóvínu. Hins vegar hafa yfirvöld í Bosníu og Hersegóvínu hingað til ekki náð pólitískum samkomulagi um hvernig úthluta eigi fjárhagsaðstoð frá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum. Ein af stærstu áskorununum sem landið stendur frammi fyrir er hvernig lágmarka megi hættuna á spillingu í tengslum við stjórnun alþjóðlegrar fjárhagslegrar og efnislegrar aðstoðar.

Hann sagði að þótt yfirvöld í Bosníu og Hersegóvínu verði að rannsaka og taka á ásökununum, mæli ég eindregið með því að alþjóðasamfélagið komi á fót kerfi sem alþjóðasamfélagið rekur til að fylgjast með dreifingu fjárhagslegrar og efnislegrar aðstoðar sinnar til að koma í veg fyrir hagnaðarskyni.

Inzko sagði að framkvæmdastjórn Evrópusambandsins hefði áður sett fram 14 lykilatriði þar sem bæta þurfi ástand Bosníu og Hersegóvínu. Sem hluti af umræðuferli um aðild Bosníu og Hersegóvínu að ESB tilkynnti skrifstofa Bosníu og Hersegóvínu þann 28. apríl að hafið yrði verklag til að hrinda tengdu starfi í framkvæmd.

Inzko sagði að forsetakosningar hafi farið fram í Bosníu og Hersegóvínu í október 2018. En í 18 mánuði hefur Bosnía og Hersegóvína ekki enn myndað nýja alríkisstjórn. Í október á þessu ári eiga sveitarstjórnarkosningar að fara fram í landinu og áætlað er að tilkynna þetta á morgun, en vegna þess að fjárlagafrumvarp ársins 2020 mistekst gæti undirbúningur fyrir kosningarnar ekki hafist fyrr en tilkynnt er um það. Hann vonast til að venjulegt fjárlagafrumvarp verði samþykkt fyrir lok þessa mánaðar.

Inzko sagði að í júlí á þessu ári yrðu 25 ár liðin frá þjóðarmorðinu í Srebrenica. Þótt nýi krúnufaraldurinn gæti dregið úr umfangi minningarathöfnanna, þá er hörmung þjóðarmorðið enn hulin í sameiginlegu minni okkar. Hann lagði áherslu á að samkvæmt úrskurði Alþjóðadómstólsins fyrir fyrrverandi Júgóslavíu átti sér stað þjóðarmorð í Srebrenica árið 1995. Enginn getur breytt þessari staðreynd.

Auk þess sagði Inzko að í október í ár væru 20 ár liðin frá samþykkt ályktunar Öryggisráðsins 1325. Þessi tímamótaályktun staðfestir hlutverk kvenna í forvörnum og lausn átaka, friðaruppbyggingu, friðargæslu, mannúðarviðbrögðum og endurreisn eftir átök. Í nóvember í ár voru einnig 25 ár liðin frá Dayton-friðarsamkomulaginu.

Í fjöldamorðum Srebrenica um miðjan júlí 1995 voru meira en 7.000 múslimskir karlar og drengir fjöldamorðaðir, sem gerir þetta að alvarlegustu grimmdarverkum í Evrópu frá síðari heimsstyrjöldinni. Sama ár undirrituðu serbneskir, króatískir og múslimskir bosnískir Króatar sem börðust í borgarastyrjöldinni í Bosníu friðarsamning í Dayton í Ohio undir milligöngu Bandaríkjanna, þar sem samþykkt var að fresta samkomulaginu í þrjú ár og átta mánuði, sem leiddi til dauða meira en 100.000 manna. Blóðugt stríð sem drap. Samkvæmt samkomulaginu samanstendur Bosnía og Hersegóvína af tveimur stjórnmálaeiningum, Serbneska lýðveldinu Bosníu og Hersegóvínu, sem er undir stjórn múslima og Króata.


Birtingartími: 25. júlí 2022